Dữ liệu có cấu trúc: Hướng dẫn Schema markup cho SEO

Đó là rich results. Để website của bạn có cơ hội xuất hiện theo cách này, bạn cần hiểu dữ liệu có cấu trúc, Schema markup và cách triển khai chúng đúng với nội dung thật trên trang.

Rich results là gì và vì sao chúng đáng quan tâm?

Rich results là các kết quả tìm kiếm được Google trình bày với thông tin mở rộng. Ví dụ, một trang công thức có thể hiển thị ảnh món ăn, số sao đánh giá, thời gian chuẩn bị, thời gian nấu và lượng calo. Một trang sự kiện có thể hiển thị ngày diễn ra, còn một trang bán sách có thể có breadcrumb hoặc dải nội dung liên quan.

Google hỗ trợ nhiều dạng kết quả phong phú cho các loại nội dung như bài viết, sách, khóa học, bộ dữ liệu, sự kiện, phim, công thức và hướng dẫn. Bạn có thể xem danh mục các dạng hiển thị được hỗ trợ trong thư viện kết quả phong phú của Google.

Điểm cần hiểu đúng là rich results không phải phần trang trí bạn tự thêm vào trang kết quả tìm kiếm. Đây là cách Google có thể trình bày nội dung sau khi đã đọc và hiểu dữ liệu trên website của bạn rõ ràng hơn.

Dữ liệu có cấu trúc thực sự làm gì?

Dữ liệu có cấu trúc là một đoạn mã nhỏ thêm vào website để mô tả nội dung theo định dạng máy tìm kiếm có thể đọc. Nó không thay thế nội dung trên trang. Nó bổ sung ngữ cảnh để Google nhận diện chính xác mỗi phần thông tin có ý nghĩa gì.

Công cụ tìm kiếm ngày càng thông minh, nhưng chúng vẫn không hiểu bài viết, hình ảnh và các thành phần trang theo cách con người lướt qua là nắm được ngay. Khi bạn gắn nhãn rõ ràng cho dữ liệu, Google dễ phân biệt đây là tên sản phẩm, đây là tác giả, đây là thời lượng, đây là đánh giá hay đây là câu hỏi và câu trả lời.

Ví dụ với một trang về bãi đỗ xe, mã dữ liệu có cấu trúc có thể khai báo điểm đánh giá là 4,8 cùng số lượt đánh giá là 146.000. Nếu trang cũng có mục hỏi đáp, mã có thể chỉ rõ câu hỏi về việc bãi đỗ xe có tạm ngừng hoạt động hay không, kèm câu trả lời tương ứng.

Đây là lý do dữ liệu có cấu trúc không cần đáng sợ như vẻ ngoài của nó. Bạn chỉ đang diễn đạt thông tin vốn có trên trang theo một cấu trúc rõ ràng hơn.

Schema.org là nơi xác định cấu trúc dữ liệu

Schema.org là sáng kiến do Google, Bing và Yahoo cùng phát triển để chuẩn hóa cách mô tả dữ liệu trên web. Đây là nơi bạn tra cứu loại Schema phù hợp, các thuộc tính có thể khai báo và ý nghĩa của từng thuộc tính.

Khi vào phần tài liệu của Schema.org, bạn có thể chọn loại nội dung gần nhất với trang mình đang tối ưu. Với sách, phần thuộc tính có thể gồm phiên bản sách, định dạng, họa sĩ minh họa, ISBN và số trang. Với phim, bạn có thể khai báo diễn viên, quốc gia sản xuất, đạo diễn, thời lượng và âm nhạc.

Với công thức, các thuộc tính thường gặp gồm thời gian nấu, phương pháp nấu, giá trị dinh dưỡng, loại ẩm thực và mô tả. Còn Schema loại HowTo phù hợp với nhiều nội dung hướng dẫn, không chỉ riêng công thức.

Không phải mọi thuộc tính đều bắt buộc hoặc phù hợp. Việc quan trọng là bạn chọn đúng loại nội dung và khai báo thông tin chính xác. Đừng thêm dữ liệu chỉ để cố tạo kết quả bắt mắt nếu thông tin đó không xuất hiện hoặc không đúng trên trang.

Ba cách thêm Schema markup vào website

Schema.org minh họa ba định dạng markup phổ biến để thêm dữ liệu có cấu trúc: Microdata, RDFa và JSON-LD. Chúng đều có thể dùng để diễn đạt dữ liệu, nhưng cách đặt mã và mức độ thuận tiện khi quản lý khác nhau.

Định dạng	Cách hoạt động	Điểm cần lưu ý
Microdata	Gắn thuộc tính trực tiếp vào các phần tử HTML hiện có	Mã nội dung và mã đánh dấu nằm xen kẽ nhau
RDFa	Bổ sung thuộc tính mô tả vào HTML	Cũng yêu cầu thao tác trực tiếp trong cấu trúc trang
JSON-LD	Đặt dữ liệu dưới dạng một khối mã riêng	Là định dạng được Google khuyến nghị

JSON-LD thường là lựa chọn dễ quản lý hơn vì bạn không cần chèn nhãn vào từng dòng nội dung hiển thị. Thay vào đó, bạn tạo một khối dữ liệu mô tả toàn bộ đối tượng.

Với một công thức, JSON-LD có thể xác định loại nội dung là Recipe, sau đó khai báo tác giả, thời gian nấu, ngày xuất bản, mô tả, nguyên liệu và hướng dẫn. Nhờ vậy, Google không chỉ thấy một đoạn văn về món ăn mà còn hiểu phần nào là nguyên liệu, phần nào là thời lượng và phần nào là các bước thực hiện.

Quy trình chọn và triển khai dữ liệu có cấu trúc

1. Xác định loại nội dung thực tế của trang. Nếu bạn có trang công thức, hãy dùng Recipe. Nếu là bài hướng dẫn, hãy xem xét HowTo. Nếu là trang khóa học, sách, phim hoặc sự kiện, hãy tra cứu loại Schema tương ứng trên Schema.org.
2. Liệt kê các thông tin đã có trên trang. Với công thức, đó có thể là tên món, ảnh, tác giả, khẩu phần, thời gian chuẩn bị, nguyên liệu và hướng dẫn. Chỉ nên khai báo những gì bạn thực sự có thể cung cấp.
3. Đối chiếu thuộc tính trên Schema.org. Trang tài liệu giúp bạn biết thuộc tính nào có thể thêm vào và mỗi trường dữ liệu cần dạng thông tin gì.
4. Ưu tiên JSON-LD khi phù hợp. Đây là cách Google khuyến nghị để cung cấp dữ liệu có cấu trúc, đồng thời giúp mã markup tách biệt hơn với nội dung giao diện.
5. Phối hợp với đội ngũ kỹ thuật. Nếu website có lập trình viên quản lý, hãy trao đổi rõ loại nội dung, thuộc tính cần khai báo và vị trí áp dụng. Điều này giảm nguy cơ gắn sai Schema hoặc tạo dữ liệu không đồng nhất.

Thêm Schema markup trong WordPress bằng plugin

Nếu bạn đang dùng WordPress, bạn không nhất thiết phải tự viết toàn bộ mã. Kho plugin có nhiều công cụ hỗ trợ dữ liệu có cấu trúc, từ plugin chuyên cho đánh giá, sự kiện, công thức đến các công cụ tổng quát hỗ trợ nhiều loại Schema.

Điều quan trọng không phải là cài plugin đầu tiên bạn thấy. Hãy kiểm tra kỹ danh sách các loại Schema mà plugin hỗ trợ. Một plugin có thể chỉ phục vụ đánh giá, trong khi plugin khác hỗ trợ Article, Book, Course, HowTo cùng nhiều kiểu dữ liệu khác.

Plugin chuyên biệt có thể phù hợp hơn khi mô hình nội dung của bạn rõ ràng. Ví dụ, một plugin công thức sẽ tạo sẵn các trường cho tên món, tóm tắt, tác giả, khẩu phần, thời gian chuẩn bị, danh mục, thiết bị, nguyên liệu và hướng dẫn. Bạn điền thông tin vào đúng trường, còn plugin tạo cấu trúc dữ liệu phía sau.

Cách làm này đặc biệt hữu ích với đội ngũ nội dung không muốn can thiệp vào mã nguồn. Tuy nhiên, plugin chỉ là công cụ hỗ trợ. Nó không thể biến nội dung thiếu thông tin thành dữ liệu chất lượng, cũng không đảm bảo Google sẽ luôn hiển thị rich results.

Những sai lầm cần tránh khi làm Schema markup

• Chọn sai loại Schema: Đừng dùng Recipe cho một bài viết không có công thức đầy đủ, hoặc dùng FAQ cho nội dung không có câu hỏi và câu trả lời thật.
• Khai báo dữ liệu không khớp trang: Điểm đánh giá, thời gian, tác giả hay nguyên liệu trong markup cần phản ánh đúng nội dung người dùng thấy trên website.
• Chỉ nhìn vào mã mà quên ngữ cảnh: Mục tiêu là giúp Google hiểu nội dung tốt hơn, không phải nhồi càng nhiều thuộc tính càng tốt.
• Chọn plugin mà không xem phạm vi hỗ trợ: Một plugin chuyên một loại Schema sẽ không giải quyết được toàn bộ nhu cầu cho website nhiều dạng nội dung.
• Nhầm rich results với featured snippets: Rich results là phần hiển thị mở rộng dựa trên dữ liệu có cấu trúc. Featured snippets là dạng trích đoạn nổi bật khác trong kết quả tìm kiếm.

FAQ

Dữ liệu có cấu trúc có phải là Schema markup không?

Dữ liệu có cấu trúc là thông tin được tổ chức theo định dạng máy có thể hiểu. Schema markup là cách áp dụng từ vựng Schema.org để đánh dấu và mô tả dữ liệu đó trên website.

Thêm Schema markup có chắc chắn tạo rich results không?

Không. Schema markup giúp Google hiểu nội dung rõ hơn và tạo điều kiện để trang đủ tiêu chuẩn cho dạng hiển thị phong phú. Việc Google hiển thị rich results vẫn phụ thuộc vào cách hệ thống đánh giá trang và truy vấn tìm kiếm.

Website WordPress có cần đội ngũ kỹ thuật để thêm Schema không?

Bạn có thể dùng plugin để nhập dữ liệu qua các trường có sẵn, đặc biệt với công thức, đánh giá hoặc sự kiện. Với cấu trúc phức tạp hoặc website tùy biến, phối hợp cùng đội ngũ kỹ thuật sẽ giúp triển khai chính xác hơn.

Nếu website của bạn cần được xây dựng với cấu trúc nội dung và nền tảng SEO ngay từ đầu, dịch vụ thiết kế website của MintStack có thể giúp bạn kết nối yêu cầu kinh doanh với phần triển khai kỹ thuật.